Henk Vijn – een leven in dienst van Haarlem

Henk Vijn en Haarlem waren onafscheidelijk met elkaar verbonden. Waar het Haarlem betrof, betrof het Henk Vijn – en misschien ook wel andersom. In het ondernemerscircuit en op het stadhuis was zijn naam bij iedereen bekend: voor sommigen een vriend en bondgenoot, voor anderen een geduchte en vastberaden tegenstander. Wat niemand kon ontkennen, was zijn tomeloze inzet voor zijn stad.

Henk Vijn werd in 1934 geboren boven de banketbakkerij van zijn vader in de Anegang. In dezelfde straat opende zijn vader als eerste in Nederland een automatiek in snacks: Joh. Vijn Automatiek. De jonge Henk groeide op in het hart van de stad en ontwikkelde al vroeg een diepgewortelde trots op “zijn” Haarlem.

Hij was zich als geen ander bewust van het unieke karakter van de historische stad. “Voor een stad als Haarlem is geschiedenis heel belangrijk: het is een culturele investering van onze voorouders waar wij op mogen voortbouwen,” zei hij. Dat er soms slordig met het erfgoed werd omgegaan, vond hij moeilijk te verkroppen. Niet klagen, maar handelen was zijn devies.

Al in 1955 was hij medeoprichter van ondernemersvereniging Trefpunt, het latere City Haarlem, ter promotie van de binnenstad. Vanuit die betrokkenheid was hij maar liefst drieëndertig jaar medeorganisator en stimulator van de Sinterklaasintochten, die traditioneel vanaf zijn huis aan het Spaarne werden georganiseerd. De winkeliersvereniging pleitte bovendien succesvol voor wandelgebieden in het centrum.

In 1960 richtte hij Haarlem Lichtstad op, met als doel de mooiste gebouwen van de stad letterlijk in het licht te zetten. Dankzij dat initiatief worden onder meer de Grote of Sint-Bavokerk, het stadhuis en het provinciehuis ’s avonds sfeervol aangelicht.

Zijn inzet voor het behoud van monumenten werd een levenslange missie. In 1988 wist hij te bewerkstelligen dat het station van Haarlem op de monumentenlijst werd geplaatst, waardoor karakteristieke elementen zoals de oude wachtlokalen behouden bleven. Met succes streed hij ook voor het behoud van de Haarlemse Stadsschouwburg, die uiteindelijk werd gerestaureerd. Niet elke strijd werd gewonnen – de sloop van de oude drukkerij van Joh. Enschedé ging hem aan het hart – maar zelfs in verlies zag hij winst wanneer het bewustzijn onder de bevolking groeide.

Om het culturele en architectonische erfgoed structureel te beschermen, richtte hij in 1999 de stichting Stichting De Hoeksteen op. Ook was hij initiatiefnemer van de herbouw van Molen De Adriaan. De molen, die sinds 1932 ontbrak na een verwoestende brand, keerde dankzij zijn onvermoeibare promotie terug aan de oever van het Spaarne. De herbouw werd zijn levenswerk en geldt als een van de meest zichtbare resultaten van zijn doorzettingsvermogen.

Daarnaast stond hij aan de wieg van de Stichting Vaartochten Haarlem en zette hij zich in voor de Haarlemse Vaardagen, grachtconcerten, Kunst in de Hout, boekenmarkten en de Bakenesser Kunstmarkt. Voor de viering van 750 jaar Haarlem in 1995 nam hij samen met vrienden het initiatief tot de ontwikkeling van Jopenbier, dat zou uitgroeien tot het grootste kleine biermerk van Nederland.

Zijn activisme verliep niet altijd in harmonie. Als langjarig lid van de Vereniging Haerlem botste hij geregeld met medestanders die zijn tempo of felheid niet konden bijbenen. Ook bij de gemeente waren de bedenkingen soms groot. Toch werd zijn inzet gewaardeerd: in 1989 ontving hij de gouden Promotiespeld van de stad.

Hij mengde zich in tal van discussies: over de Zuidtangent, het Ripperdaterrein, de sloop van de Appelaar en de ontwikkelingen rond de Raaks. Hij betreurde het verdwijnen van beeldbepalende gebouwen en bleef pleiten voor ambitieuze plannen, zoals een Spaarnehaven tussen spoorbrug en molen. Zelfs ideeën die niet direct werden omarmd, zoals de herplaatsing van de historische Spaarnekraan, liet hij niet los zonder strijd.

Henk Vijn overleed op 15 september 2021. Wat blijft, is een stad die op talloze plekken zijn handtekening draagt. In gerestaureerde monumenten, in verlichte gevels, in evenementen die generaties Haarlemmers samenbrachten en in de herrezen molen aan het Spaarne.

Ja, zo iemand is wel een monument waard.